Παρασκευή, 29 Ιουνίου 2012

Αφήστε μας να αποτύχουμε.


Το παραδέχομαι: έκανα λάθος. Εκτίμησα ότι τα προγράμματα διάσωσης της Τρόικας αποτελούν μια κάποια λύση για την Ελλάδα. Όχι πολύ καλή λύση αλλά πάντως μια λύση. Πίστεψα ότι ο μόνος τρόπος για να επέλθουν φιλελεύθερες αλλαγές σε μια χώρα που κυριαρχείται από σοσιαλιστικές ιδεοληψίες και ανελεύθερες προκαταλήψεις είναι η εξωτερική βοήθεια. Στη θεωρία,οι Έλληνες μέσα από τα Μνημόνια θα υιοθετούσαν έστω και απρόθυμα τις απαραίτητες μεταρρυθμίσεις. Όταν έβλεπαν εκ των υστέρων ότι αυτές δουλεύουν θα πείθονταν για τη χρησιμότητά τους, θα τις υποστήριζαν ενεργά και θα ζούσαν αυτοί καλά κι εμείς καλύτερα... Κρίνοντας εκ του αποτελέσματος μπορούμε πια με μεγάλο βαθμό βεβαιότητας να διαπιστώσουμε ότι αυτή η στρατηγική αποδείχτηκε αναποτελεσματική, αν όχι τελείως ανέφικτη. Όταν λοιπόν, η πραγματικότητα διαφωνεί με τη θεωρία τότε καλό είναι να αλλάζει η θεωρία, καθώς η πραγματικότητα είναι μια ξεροκέφαλη σκρόφα που δεν μας κάνει πάντα το χατίρι.

Τα Μνημόνια, τα υποστήριξα στη βάση μιας ωφελιμιστικής λογικής που έκρινε αξιακά μόνο τον σκοπό, αδιαφορώντας για τα μέσα. Δεν υποστήριξα τα Μνημόνια λόγω των αρχών μου, αλλά παρά αυτών: οι φιλελεύθερες αρχές δεν συνάδουν με τη ληστεία 240 δισεκατομμυρίων ευρώ που διέπραξαν τα κράτη της ΕΕ και του ΔΝΤ σε βάρος των πολιτών τους, για να χρηματοδοτήσουν τα ελλείμματα κάποιου άλλου κράτους
· δε συμβαδίζουν  με την τεχνητή προστασία μιας κοινωνίας από τις συνέπειες των επιλογών της. Έτσι κι αλλιώς, κάτι τέτοιο στερεί από αυτή την κοινωνία τη δυνατότητα να μάθει από τα λάθη της. Της στερεί ένα πανίσχυρο  -έστω και αρνητικό- κίνητρο βελτίωσης και το αντικαθιστά με κάτι που  ουσιαστικά αντιστοιχεί σε δωροδοκία (με αντάλλαγμα την υιοθέτηση πολιτικών που δεν πιστεύει). Κι ενώ η εμπειρίας της αποτυχίας εκπαιδεύει πολιτικά μια κοινωνία, δημιουργώντας πραγματικά θεμέλια για βαθιές αλλαγές, το καρότο των πακέτων διάσωσης προσπαθεί να πασαλείψει, επιφανειακά,  πολιτικές χωρίς όμως αυτές να έχουν ρίζες στη συνείδηση του κόσμου. Έτσι, ενώ στην καλύτερη περίπτωση το Μνημόνιο θα μπορούσε να πετύχει κάποιες θετικές αλλαγές, αυτές θα ήταν μικρές, αποσπασματικές και προσωρινές ·δε θα αντιμετώπιζαν το βαθύτερο πρόβλημα των σοσιαλιστικών και εθνικιστικών αυταπατών που αφέθηκαν να θεριέψουν ανενόχλητες μέσα στην ελληνική κοινωνία, χωρίς τον σκληρό έλεγχο της πραγματικότητας.

Από την εποχή που ο Ανδρέας τα έδινε όλα, η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδότησε τον σοσιαλισμό ελληνικής κοπής. Τότε,  με απευθείας κοινοτικά  κονδύλια που στρέβλωσαν  την αγορά, αργότερα με τα εύκολα δανεικά που προσέφερε η ψευδαίσθηση ασφάλειας του κοινού νομίσματος και τώρα με πακέτα διάσωσης που κρατάν την Ελλάδα διασωληνωμένη, να παρατηρεί από μακριά, παραμορφωμένα, την πραγματικότητα· ελεύθερη να κατασκευάζει εθνικούς μύθους και αριστερές δεισιδαιμονίες για να εξηγήσει έναν περίπλοκο και δύσκολο κόσμο. Η Ελλάδα ταυτόχρονα με την αποκοπή της από τον σκληρό έλεγχο των αγορών, αποκόπηκε κι από τον έλεγχο της οικονομικής πραγματικότητας. Τα Μνημόνια ήταν φύσει αδύνατον να παίξουν έναν τέτοιο ελεγκτικό ρόλο. Ήταν πολιτικές συμφωνίες μεταξύ κρατών κι ως τέτοιες, επιρρεπείς σε σταδιακές παρεκκλίσεις που οδήγησαν  τελικά σε οριστικό ξεχείλωμα. Η Τρόικα έχασε κάθε αξιοπιστία όταν -παρά τις περί του αντιθέτου απειλές- συνέχισε να χρηματοδοτεί το διεφθαρμένο ελληνικό δημόσιο ακόμη κι όταν αυτό δεν εφάρμοζε τις συμφωνίες. Οι κουτοπόνηροι Έλληνες πολιτικοί που έτσι κι αλλιώς είχαν εκλεγεί για να εξυπηρετήσουν τα συμφέροντα  συγκεκριμένων πελατών, δεν άργησαν να καταλάβουν την μπλόφα. Μυρίστηκαν ότι μπορούν να αποσπούν χρήματα από την Τρόικα χωρίς να δυσαρεστούν τους πελάτες τους. Το μόνο που χρειαζόταν ήταν ψέμματα και υπεράνθρωπη αντοχή σε ταπεινωτικούς εξευτελισμούς διεθνούς εμβέλειας και τοξικές ποσότητες αναξιοπρέπειας. Η αποτυχία του εγχειρήματος ήταν αναπόφευκτη.

Είναι αλήθεια ότι τα Μνημόνια δεν εφαρμόστηκαν. Δεν απέτυχε η "συνταγή" όπως λεν κάθε βράδυ τα κανάλια. Απέτυχε όμως η ιδέα του
bailout. Τουλάχιστον για την Ελλάδα. Έγινε σαφές ότι δεν μπορείς να εξαναγκάσεις έναν απρόθυμο λαό να πράξει το σωστό· όσο και να τον δασκαλέψεις. Ποτέ, κανένας λαός δεν υιοθέτησε πετυχημένες πολιτικές επειδή διαπίστωσε ότι η θεωρία τους είναι ορθότερη και πιο ρεαλιστική από τις εναλλακτικές. Οι κοινωνίες μαθαίνουν μόνο εμπειρικά. Μέσω δοκιμών και αποτυχιών. Όσο απαγορεύεις μια χώρα να αποτύχει τόσο την κρατάς ευνουχισμένη σε ένα αποστειρωμένο περιβάλλον, μακριά από εμπειρίες πολύτιμες για την εξέλιξή της.

Δυστυχώς, η μόνη λύση είναι να αφεθεί η Ελλάδα να αποτύχει. Με όποιο κόστος. Διαφορετικά το προβλήματα δεν αντιμετωπίζονται αλλά μόνο αναβάλλονται....και επιστρέφουν πάντα χειρότερα. Αφήστε τους Έλληνες να αγκαλιάσουν τις ψευδαισθήσεις τους. Να δοκιμάσουν να αποκαταστήσουν τον κατώτερο μισθό στα επίπεδα του 2009. Και ακόμη πιο ψηλά. Γιατί όχι; Αφήστε τους να κρατικοποιήσουν τον ΟΤΕ και την Ολυμπιακή. Να δούμε μήπως δουλέψουν πιο αποτελεσματικά και δώσουν έσοδα στο κράτος. Γιατί όχι; Αφήστε την κυβέρνηση να προσλάβει κι άλλους δημοσίους υπαλλήλους. Μπορεί να μειώσουν την ανεργία, να ρίξουν λεφτά στην αγορά και να έρθει η ανάπτυξη. Γιατί όχι; Σε επίπεδο κοινωνίας, αυτές οι ερωτήσεις δεν μπορούν να απαντηθούν θεωρητικά, όσο πειστική κι αν είναι η απάντηση. Μπορούν να απαντηθούν μόνο στην πράξη. Αφήστε μας να δοκιμάσουμε. Αφήστε μας να αποτύχουμε.