Κυριακή, 22 Απριλίου 2012

Πολιτική εναντίον αγορών


Κάθε φορά που ακούω κάποιον πολιτικό αρχηγό να υπόσχεται ότι θα δώσει έμφαση στον τάδε ή στον δείνα τομέα της οικονομίας με πιάνει ένα ρίγος τρόμου· ζοφερές εικόνες περασμένων σοσιαλιστικών μεγαλείων στοιχειώνουν στιγμιαία το μυαλό μου. Ο ένας θέλει να δώσει, λέει, έμφαση στον τουρισμό που είναι 'η βαριά βιομηχανία της πατρίδος μας' σύμφωνα άλλωστε και με το γνωστό δημοσιογραφικό κλισέ. Ο άλλος, πιο λαϊκός, συμπληρώνει κοντά στον τουρισμό και την πρωτογενή αγροτική παραγωγή που πρέπει να στηρίξουμε με όλες μας τις δυνάμεις γιατί έχουμε τα καλύτερα αγροτικά προϊόντα του Γαλαξία αλλά μας πιάνουν κορόιδο οι ξένοι και τα εκμεταλλεύονται αυτοί για εμάς· και δώσε ΕΣΠΑ ο ένας και μαρίνες ακόμη και στα βουνά ο άλλος και χαμηλούς φορολογικούς συντελεστές στα νησιά ο τρίτος και βάλε λίγο αγροτουρισμό για combo hit και κοινωνικό τουρισμό και δημοπρατήρια και ισχυρή ναυτιλία και κίνητρα για φωτοβολταϊκά και οικοδομικές ατμομηχανές της ανάπτυξης να βολτάρουν στους ολοκαίνουριους σιδηρόδρομους... και... και...και...

Θα αναρωτηθεί ίσως κάποιος πού είναι το πρόβλημα με όλα αυτά; Πράγματι ακούγονται όλα θαυμάσια και ίσως να ήταν, αν οι πολιτικοί μας, σκόπευαν να τα εφαρμόσουν σε κάποια δική τους επιχείρηση. Επειδή όμως το ελληνικό κράτος δεν είναι ούτε δικό τους, ούτε επιχείρηση, όλες αυτές οι 'εμφάσεις' αποτελούν απόπειρες κεντρικού οικονομικού σχεδιασμού εμπνευσμένου απευθείας από κάποια σοβιετική δυστοπία. Μιλούν σαν επίδοξοι 'πατερούληδες' που καμώνονται ότι ξέρουν καλύτερα από την αγορά το πώς θα πρέπει να κατανεμηθούν οι πόροι της οικονομίας. Από τον Βενιζέλο και τον Σαμαρά μέχρι τον υποψήφιο Γάλλο πρόεδρο Φρανσουά Ολάντ, επιμένουν ότι 'η πολιτική πρέπει να επικρατήσει των αγορών'. Στην ουσία εννοούν:  'ο κρατικός κεντρικός σχεδιασμός πρέπει να επικρατήσει των αγορών', 'η επιθυμία του κόμματος πρέπει να επικρατήσει της επιθυμίας των ατόμων', 'το άτομο πρέπει να υποτάσσεται στο κοινό καλό που ορίζει η σοφή πολιτική ηγεσία'.

Βέβαια μετά την κατάρρευση των κομμουνιστικών καθεστώτων δύσκολα θα επιχειρηματολογήσει κανείς ξεκάθαρα υπέρ του καθολικού κεντρικού σχεδιασμού της οικονομίας (εκτός φυσικά από τους αλλόφρονες τρολλετάριους του ΚΚΕ). Αντίθετα, υιοθετούνται πιο ύπουλοι τρόποι παρέμβασης του κράτους στην αγορά όπως είναι οι επιδοτήσεις και οι κατ' εξαίρεση φοροελαφρύνσεις με πρόσχημα βεβαίως την επιδίωξη της οικονομικής δικαιοσύνης. Έτσι, για παράδειγμα μερικά νησιά έχουν χαμηλότερο ΦΠΑ από την υπόλοιπη Ελλάδα επειδή "ε και πώς θα ζέσουν ρε παλεκάρι αι άνθρωποι πάνω στον βράχο μόνοι τους να 'ούμε";  Το ερώτημα που φυσιολογικά γεννάται εδώ είναι γιατί θα πρέπει ντε και καλά να ζήσουν οι άνθρωποι σε ένα νησί εφόσον είναι οικονομικά ασύμφορο. Η απάντηση, μου είναι άγνωστη αλλά πολύ φοβάμαι ότι θα κυμαίνεται μεταξύ του "πρέπει να ζουν εκεί οι ακρίτες μας για να μην το πάρουν το νησί οι Τούρκοι" και του "ρε παλέκαρε γιατί ξηγιέσαι έτσι στους νησώτες μας να 'ούμε; καρντιά δεν έχεις εσύ;" 

Με την ίδια λογική ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπ συμπολίτευσης υπόσχεται μικρότερους φορολογικούς συντελεστές ειδικά στον τουρισμό. Αυτό που δεν μας εξηγεί ο κύριος Σαμαράς είναι με ποιο κόστος θα γίνει αυτό. Τα κεφάλαια που θα κατευθυνθούν τεχνητά στον τουρισμό θα τα στερηθεί κάποιος άλλος τομέας της οικονομίας που θα φορολογηθεί παραπάνω ώστε να καλυφθούν τα έξοδα του κράτους. Πώς ξέρει η ΝΔ_ ότι ο τουρισμός είναι η πιο σωστή κατεύθυνση για νέες επενδύσεις; Πολύ απλά δεν το ξέρει. Αυτό που ξέρει είναι ότι κάτι τέτοιο συμφωνεί με την κοινή γνώμη οπότε... there you go. Εξάλλου τα κόμματα εξουσίας είναι μηχανισμοί εξελιγμένοι να πετυχαίνουν το μέγιστο δυνατό εκλογικό αποτέλεσμα και όχι τη βέλτιστη οικονομική διακυβέρνηση.

 Υπάρχουν ακόμη πάμπολλες τέτοιες περιπτώσεις στην Ελλάδα: από τα ξεκαρδιστικά προγράμματα κοινωνικού τουρισμού μέσω των οποίων φυτοζωούν ρουσφετολογικά άχρηστες (κι ενίοτε κλειστές) τουριστικές επιχειρήσεις κομματικών πελατών μέχρι τα Πανεπιστήμια και τα στρατόπεδα σε κάθε χωριό της επικράτειας για να 'ρίξουν χρήμα' στην τοπική αγορά των καφετεριών και των σκυλάδικων.

 Αυτές οι παρεμβάσεις όμως στρεβλώνουν την βέλτιστη κατανομή των πόρων μιας οικονομίας (που επιτυγχάνεται μόνο μέσω του μηχανισμού της τιμής) και τους ανακατανέμουν σύμφωνα με τα -αυθαίρετα ή ιδιοτελή- κριτήρια του κράτους. Ειδικά δε, όταν το κράτος - behemoth συνδέεται με το 70% της οικονομικής δραστηριότητας μιας χώρας τότε ο επίδοξος 'ευφυής σχεδιαστής' γίνεται ακόμη πιο επικίνδυνος. Στο τέλος οι οικονομικοί πόροι κατανέμονται ανάλογα με τον αριθμό των ψήφων μιας περιοχής ή ενός κλάδου κι όχι σύμφωνα με τη χρησιμότητά του όπως συμβαίνει σε μια ελεύθερη αγορά.

Δεν είναι δουλειά των γραφειοκρατών να διατάσσουν ποιες οικονομικές δραστηριότητες ή περιοχές θα πρέπει να ευδοκιμήσουν στην Ελλάδα. Με αυτόν τον τρόπο στερούν πόρους από άλλους τομείς, πιθανώς πιο ανταγωνιστικούς. Η πιο σωστή πολιτική που θα μπορούσε να ακολουθήσει το κράτος στον τουρισμό, στη γεωργία ή σε οποιονδήποτε άλλο κλάδο θα ήταν να τον αφήσει στην ησυχία του. Το τι 'δουλεύει' σε μια χώρα δεν το γνωρίζει κανένας Μαυρογυαλούρος αλλά αναδύεται αυθόρμητα ως η βέλτιστη κατάσταση μιας οικονομίας όταν σε αυτή επικρατούν συνθήκες ελευθερίας.