Κυριακή, 22 Απριλίου 2012

Πολιτική εναντίον αγορών


Κάθε φορά που ακούω κάποιον πολιτικό αρχηγό να υπόσχεται ότι θα δώσει έμφαση στον τάδε ή στον δείνα τομέα της οικονομίας με πιάνει ένα ρίγος τρόμου· ζοφερές εικόνες περασμένων σοσιαλιστικών μεγαλείων στοιχειώνουν στιγμιαία το μυαλό μου. Ο ένας θέλει να δώσει, λέει, έμφαση στον τουρισμό που είναι 'η βαριά βιομηχανία της πατρίδος μας' σύμφωνα άλλωστε και με το γνωστό δημοσιογραφικό κλισέ. Ο άλλος, πιο λαϊκός, συμπληρώνει κοντά στον τουρισμό και την πρωτογενή αγροτική παραγωγή που πρέπει να στηρίξουμε με όλες μας τις δυνάμεις γιατί έχουμε τα καλύτερα αγροτικά προϊόντα του Γαλαξία αλλά μας πιάνουν κορόιδο οι ξένοι και τα εκμεταλλεύονται αυτοί για εμάς· και δώσε ΕΣΠΑ ο ένας και μαρίνες ακόμη και στα βουνά ο άλλος και χαμηλούς φορολογικούς συντελεστές στα νησιά ο τρίτος και βάλε λίγο αγροτουρισμό για combo hit και κοινωνικό τουρισμό και δημοπρατήρια και ισχυρή ναυτιλία και κίνητρα για φωτοβολταϊκά και οικοδομικές ατμομηχανές της ανάπτυξης να βολτάρουν στους ολοκαίνουριους σιδηρόδρομους... και... και...και...

Θα αναρωτηθεί ίσως κάποιος πού είναι το πρόβλημα με όλα αυτά; Πράγματι ακούγονται όλα θαυμάσια και ίσως να ήταν, αν οι πολιτικοί μας, σκόπευαν να τα εφαρμόσουν σε κάποια δική τους επιχείρηση. Επειδή όμως το ελληνικό κράτος δεν είναι ούτε δικό τους, ούτε επιχείρηση, όλες αυτές οι 'εμφάσεις' αποτελούν απόπειρες κεντρικού οικονομικού σχεδιασμού εμπνευσμένου απευθείας από κάποια σοβιετική δυστοπία. Μιλούν σαν επίδοξοι 'πατερούληδες' που καμώνονται ότι ξέρουν καλύτερα από την αγορά το πώς θα πρέπει να κατανεμηθούν οι πόροι της οικονομίας. Από τον Βενιζέλο και τον Σαμαρά μέχρι τον υποψήφιο Γάλλο πρόεδρο Φρανσουά Ολάντ, επιμένουν ότι 'η πολιτική πρέπει να επικρατήσει των αγορών'. Στην ουσία εννοούν:  'ο κρατικός κεντρικός σχεδιασμός πρέπει να επικρατήσει των αγορών', 'η επιθυμία του κόμματος πρέπει να επικρατήσει της επιθυμίας των ατόμων', 'το άτομο πρέπει να υποτάσσεται στο κοινό καλό που ορίζει η σοφή πολιτική ηγεσία'.

Βέβαια μετά την κατάρρευση των κομμουνιστικών καθεστώτων δύσκολα θα επιχειρηματολογήσει κανείς ξεκάθαρα υπέρ του καθολικού κεντρικού σχεδιασμού της οικονομίας (εκτός φυσικά από τους αλλόφρονες τρολλετάριους του ΚΚΕ). Αντίθετα, υιοθετούνται πιο ύπουλοι τρόποι παρέμβασης του κράτους στην αγορά όπως είναι οι επιδοτήσεις και οι κατ' εξαίρεση φοροελαφρύνσεις με πρόσχημα βεβαίως την επιδίωξη της οικονομικής δικαιοσύνης. Έτσι, για παράδειγμα μερικά νησιά έχουν χαμηλότερο ΦΠΑ από την υπόλοιπη Ελλάδα επειδή "ε και πώς θα ζέσουν ρε παλεκάρι αι άνθρωποι πάνω στον βράχο μόνοι τους να 'ούμε";  Το ερώτημα που φυσιολογικά γεννάται εδώ είναι γιατί θα πρέπει ντε και καλά να ζήσουν οι άνθρωποι σε ένα νησί εφόσον είναι οικονομικά ασύμφορο. Η απάντηση, μου είναι άγνωστη αλλά πολύ φοβάμαι ότι θα κυμαίνεται μεταξύ του "πρέπει να ζουν εκεί οι ακρίτες μας για να μην το πάρουν το νησί οι Τούρκοι" και του "ρε παλέκαρε γιατί ξηγιέσαι έτσι στους νησώτες μας να 'ούμε; καρντιά δεν έχεις εσύ;" 

Με την ίδια λογική ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπ συμπολίτευσης υπόσχεται μικρότερους φορολογικούς συντελεστές ειδικά στον τουρισμό. Αυτό που δεν μας εξηγεί ο κύριος Σαμαράς είναι με ποιο κόστος θα γίνει αυτό. Τα κεφάλαια που θα κατευθυνθούν τεχνητά στον τουρισμό θα τα στερηθεί κάποιος άλλος τομέας της οικονομίας που θα φορολογηθεί παραπάνω ώστε να καλυφθούν τα έξοδα του κράτους. Πώς ξέρει η ΝΔ_ ότι ο τουρισμός είναι η πιο σωστή κατεύθυνση για νέες επενδύσεις; Πολύ απλά δεν το ξέρει. Αυτό που ξέρει είναι ότι κάτι τέτοιο συμφωνεί με την κοινή γνώμη οπότε... there you go. Εξάλλου τα κόμματα εξουσίας είναι μηχανισμοί εξελιγμένοι να πετυχαίνουν το μέγιστο δυνατό εκλογικό αποτέλεσμα και όχι τη βέλτιστη οικονομική διακυβέρνηση.

 Υπάρχουν ακόμη πάμπολλες τέτοιες περιπτώσεις στην Ελλάδα: από τα ξεκαρδιστικά προγράμματα κοινωνικού τουρισμού μέσω των οποίων φυτοζωούν ρουσφετολογικά άχρηστες (κι ενίοτε κλειστές) τουριστικές επιχειρήσεις κομματικών πελατών μέχρι τα Πανεπιστήμια και τα στρατόπεδα σε κάθε χωριό της επικράτειας για να 'ρίξουν χρήμα' στην τοπική αγορά των καφετεριών και των σκυλάδικων.

 Αυτές οι παρεμβάσεις όμως στρεβλώνουν την βέλτιστη κατανομή των πόρων μιας οικονομίας (που επιτυγχάνεται μόνο μέσω του μηχανισμού της τιμής) και τους ανακατανέμουν σύμφωνα με τα -αυθαίρετα ή ιδιοτελή- κριτήρια του κράτους. Ειδικά δε, όταν το κράτος - behemoth συνδέεται με το 70% της οικονομικής δραστηριότητας μιας χώρας τότε ο επίδοξος 'ευφυής σχεδιαστής' γίνεται ακόμη πιο επικίνδυνος. Στο τέλος οι οικονομικοί πόροι κατανέμονται ανάλογα με τον αριθμό των ψήφων μιας περιοχής ή ενός κλάδου κι όχι σύμφωνα με τη χρησιμότητά του όπως συμβαίνει σε μια ελεύθερη αγορά.

Δεν είναι δουλειά των γραφειοκρατών να διατάσσουν ποιες οικονομικές δραστηριότητες ή περιοχές θα πρέπει να ευδοκιμήσουν στην Ελλάδα. Με αυτόν τον τρόπο στερούν πόρους από άλλους τομείς, πιθανώς πιο ανταγωνιστικούς. Η πιο σωστή πολιτική που θα μπορούσε να ακολουθήσει το κράτος στον τουρισμό, στη γεωργία ή σε οποιονδήποτε άλλο κλάδο θα ήταν να τον αφήσει στην ησυχία του. Το τι 'δουλεύει' σε μια χώρα δεν το γνωρίζει κανένας Μαυρογυαλούρος αλλά αναδύεται αυθόρμητα ως η βέλτιστη κατάσταση μιας οικονομίας όταν σε αυτή επικρατούν συνθήκες ελευθερίας.

Πέμπτη, 12 Απριλίου 2012

Προς τον μελλοντικό ανήξερο

Οι εκλογές της 6ης Μαΐου του 2012 έχουν παρέλθει ανεπιστρεπτί. Τελικά διαπιστώσαμε ότι οι Ευρωπαίοι δεν μπλόφαραν, ούτε ανέχτηκαν για πολύ καιρό τις 'ισοδύναμες τροποποιήσεις' του Μνημονίου. Αναπολούμε πια με νοσταλγία τα χρόνια πριν το 'ατύχημα' όχι ως την εποχή της λιτότητας αλλά ως την εποχή του πλούτου. Εσύ μάλλον τώρα μου κλαίγεσαι στο internet επειδή γι' ακόμη μια φορά σε έπιασαν κορόιδο στις εκλογές. Σου φταίνε πάλι οι πολιτικοί-προδότες που σου είπαν ψέμματα και απαιτείς κρεμάλες. Επειδή βαριέμαι να σε κράξω σου έχω δώσει το link γι' αυτό το κείμενο που απευθύνεται σε σένα μελλοντικέ ανήξερε...

Στις εθνικές εκλογές τους 2009 ο Γιωργάκης ο Παπανδρέου που ηλίθιο τον ανέβαζες, πανίβλακα τον κατέβαζες, σε δούλεψε. Ούτε ένα, ούτε δύο. 43.92% πήρε σε εκείνες τις εκλογές. Ακόμη γελάει με την πάρτυ σου. Δεν χρειάστηκε δα να εφεύρει και κανένα καινοφανές colpo grosso για να το καταφέρει. Απλώς σου υποσχέθηκε ότι θα σου δώσει περισσότερα καθρεφτάκια λεφτά από τους άλλους, τους κακούς κι εσύ ως γνήσιος ιθαγενής τον πίστεψες.

Στις τελευταίες όμως τις εκλογές πήρες το μάθημά σου.  Δεν ξαναψήφισες ΠΑΣΟΚ. Ψήφισες αυτόν που πλειοδότησε. Αυτόν που θα σταματούσε τη λιτότητα της Μέρκελ και θα έφερνε ανάπτυξη και χρήμα. Ο τρόπος δεν είχε και μεγάλη σημασία. Πετρέλαια, δραχμή, επαναδιαπραγμάτευση, τροποποίηση, νέο αναπτυξιακό δάνειο...  λεπτομέρειες. Εσύ το μόνο που ήξερες ήταν ότι υπάρχει εύκολος δρόμος έξω από την κρίση και ότι απλά μας τον κρύβουν για να βρουν φτηνό εργατικό δυναμικό οι βιομήχανοι και άλλοι villains. Το κόμμα που ψήφισες άλλαξε, το κριτήριο επιλογής όμως όχι.

Είναι εξάλλου ελληνικό 'χούι' να ψηφίζουμε τον κόσμο που ελπίζουμε ότι υπάρχει χωρίς να ενδιαφερόμαστε αν κάτι τέτοιο είναι πραγματικά εφικτό. Υπάρχει η εντύπωση ότι ακόμη και να είναι αδύνατο αυτό που υπόσχεται ο εκάστοτε μάγος πολιτικός, η ψήφος σε αυτόν θα 'πιέσει' τα πράγματα προς εκείνη την κατεύθυνση.

 "Θα ψηφίσω ΚΚΕ για να στείλω ένα μήνυμα ότι θέλω να πάρω αύξηση και δεν αντέχω άλλο τη λιτότητα", "θα ρίξω Χρυσή Αυγή για να καταλάβουν ότι δεν πάει άλλο με την εγκληματικότητα και τη λαθρομετανάστευση", "ΝΔ για να έρθει ανάπτυξη και να μη μειωθούν άλλο οι αποδοχές του λαού", "Καμμένο για να τους βάλει όλους φυλακή". Αυτές δεν είναι σκέψεις παρμένες από τα ημερολόγια ψυχασθενών, ούτε είναι αποτέλεσμα βαριάς χρήσης παράνομων ουσιών.Ούτε καν στίχοι από τον επόμενο avantgarde  paranoid  post black metal δίσκο των Dodheimsgard. Είναι σκέψεις καθημερινών ανθρώπων που επιδιώκουν ειλικρινά τη μέγιστη δυνατή βελτίωση του βιοτικού τους επιπέδου.

Πρέπει να ξεκαθαρίσουμε οι εκλογές κατ' αρχήν δε γίνονται για να στείλουμε κάποιο μήνυμα. Ούτε πρόκειται περί δημοπρασίας ώστε να κερδίζει την ψήφο μας αυτός που πλειοδοτεί. Η ψήφος δεν είναι ραβασάκι στον Άγιο Βασίλη για να του πεις τι δώρο να σου φέρει. Γι' αυτό εξάλλου έχουμε καθορίσει το ηλικιακό όριο των 18 ετών: για να έχουν οι πολίτες την απαραίτητη ωριμότητα ώστε να αντιστέκονται σε όσους υπόσχονται ότι θα τους πάρουν το καλύτερο ποδήλατο. Δυστυχώς όμως η ηλικία από μόνη της δεν είναι ικανό κριτήριο ωριμότητας.

Αν ψηφίσεις ΚΚΕ δεν στέλνεις ένα μήνυμα ότι θα σου άρεσε να είχες περισσότερα λεφτά. Αντίθετα, δηλώνεις υπεύθυνα ότι απορρίπτεις την Ευρώπη, τη Δημοκρατία, το κράτος δικαίου κι ότι στη θέση τους προτιμάς τον δρόμο της βορειοκορεατικής 'ανάπτυξης', την αυταρχική δικτατορία και την σταλινική θηριωδία. Η ψήφος στην Χρυσή Αυγή δεν είναι απλά μια 'κραυγή αγωνίας' για την ανεξέλεγκτη λαθρομετανάστευση και την αύξηση της εγκληματικότητας. Δεν είναι τιμωρία σε κανέναν πολιτικό. Η ψήφος στη Χρυσή Αυγή δηλώνει ξεκάθαρα και χωρίς κανένα περιθώριο παρερμηνείας, υποστήριξη στον χιτλερικό Ναζισμό με όλους τους ρατσιστικούς, μισαλλόδοξους και απολυταρχικούς χρωματισμούς που αυτός εμπεριέχει. Δεν είναι ψήφος υπό όρους. Δεν ισχύει μόνο σε περίπτωση που η Χρυσή Αυγή πάρει μικρό ποσοστό ή μόνο στην περίπτωση που δεν συμμετάσχει στην κυβέρνηση. Ισχύει σε κάθε περίπτωση. Είναι η εντολή του κάθε ψηφοφόρου της, να καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια για να προωθήσει τον ναζισμό στην Ελλάδα.

Γενικά, πρέπει να γίνει κατανοητό ότι στην κοινοβουλευτική δημοκρατία η ψήφος δεν ισχύει υπό προϋποθέσεις. Κατά τη διάρκεια της τελευταίας διακυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ κατέστη εμφανές ότι δεν είναι λίγοι εκείνοι που πιστεύουν πως αν μια κυβέρνηση δεν τηρήσει τις προεκλογικές της δεσμεύσεις τότε παύει η νόμιμη εξουσία της. Κάθε άλλο: η ψήφος και η νόμιμη εξουσία μιας κυβέρνησης ισχύει για 4 χρόνια. Ανεξάρτητα από το αν αυτά που πράττει έχουν οποιαδήποτε σχέση με αυτά που υποσχέθηκε προεκλογικά.Η επανάσταση στις δημοκρατίες γίνεται μόνο στην κάλπη. Μετά την απομάκρυνση από την κάλπη ουδέν λάθος αναγνωρίζεται. Οποιοσδήποτε εκ των υστέρων απαιτεί την ανατροπή μιας δημοκρατικά εκλεγμένης κυβέρνησης γιατί δεν τήρησε τις προεκλογικές της υποσχέσεις  είναι είτε υποκριτής είτε φασίστας εξ' αμελείας.

Ειδικά δε, το να κατηγορήσει κάποιος το ΠΑΣΟΚ ή τη ΝΔ ότι δεν τήρησαν τις προεκλογικές τους υποσχέσεις ακούγεται πια μόνο ως ανέκδοτο. Τα δύο αυτά κόμματα έχουν δώσει πολλές φορές δείγματα της 'αξιοπιστίας' τους. Το περίεργο (ίσως και κατακριτέο) θα ήταν να τηρούσαν πράγματι τις υποσχέσεις τους. Για παράδειγμα αν εκλεγεί ο Σαμαράς και κάνει ιδιωτικοποιήσεις θα ήταν λογικό να διαμαρτυρηθεί κάποιος : "Μα εγώ σε ψήφισα πιστεύοντας βάσιμα ότι δεν πρόκειται να κάνεις τίποτα από όλα αυτά!" (όχι ότι ο Σαμαράς υπόσχεται ότι θα κάνει κάποια συγκεκριμένη ιδιωτικοποίηση αλλά λέμε τώρα).

Το θέμα της αξιοπιστίας του brand name των κομμάτων έιναι κομβικό. Σκεφτείτε παραδείγματος χάριν την περίπτωση μιας μάρκας τηλεόρασης: της Parasonyc. Αν λοιπόν, κάποιος αγοράσει μια τηλεόραση Parasonyc επειδή είδε στη διαφήμιση ότι διαθέτει τα καλύτερα χαρακτηριστικά στη χαμηλότερη τιμή και την επόμενη μέρα η τηλεόραση καεί, είναι απολύτως λογικό να μην εμπιστευτεί πάλι την συγκεκριμένη μάρκα. Έστω όμως ότι μετά από μερικά χρόνια η Parasonyc βγάζει ένα καινούργιο μοντέλο και υπόσχεται ότι αυτή τη φορά το νέο μοντέλο της είναι στ' αλήθεια το καλύτερο και το πιο αξιόπιστο. Ο ίδιος εξαπατημένος καταναλωτής ίσως να δοκιμάσει την τύχη του για δεύτερη φορά με μια τέτοια τηλεόραση. Αν όμως την ξαναπάθει πολύ δύσκολα πια θα επιστρέψει στη Parasonyc άσχετα αν αυτή  αλλάξει διοίκησή ή αν βγάλει ένα διαφορετικό μοντέλο.

Στην περίπτωση όμως που δεν πρόκειται για τηλεόραση αλλά για πολιτικά κόμματα, πολλοί εξαπατημένοι ψηφοφόροι εμπιστεύονται την ίδια 'μάρκα' για δεκαετίες ασχέτως αν όλα τα 'μοντέλα' που έχουν δοκιμάσει τους βγήκαν ελαττωματικά. Βέβαια, πέρα από την επαγγελματική εξαπάτηση, γι' αυτό μεγάλο ρόλο έπαιξαν και οι πελατειακές σχέσεις που αναπτύχθηκαν όλα αυτά τα χρόνια μεταξύ κράτους και
πελατών  πολιτών.

Παρόλα αυτά στις εκλογές της 6ης Μαΐου ήταν σαφές (we are in the future, remember?) ότι αυτές οι σχέσεις συναλλαγής δεν θα μπορούσαν να συνεχιστούν χωρίς να καταρρεύσει ολοκληρωτικά το κράτος. Είτε θα επιλέγαμε να πέσουμε στην μάχη για τον Σοσιαλισμό, είτε θα προχωρούσαμε στις μεταρρυθμίσεις.  Ήταν σαφές σε όλους, ήταν σαφές και σε 'σένα. Τα δεδομένα και το διακύβευμα των εκλογών ήταν ξεκάθαρα. Μην κάνεις λοιπόν τώρα τον ανήξερο και σταμάτα να ζητάς τα ρέστα γιατί δεν πείθεις ούτε τον εαυτό σου. Επέλεξες ενσυνείδητα την τύχη που σου αξίζει.